موسسه آموزش عالی عمران و توسعه مجله معماری منظر و طراحی باغ در دست انتشار 2026 08 15 Comparative study of global urban resilience frameworks and presentation of a context-based framework of resilience indicators for Iran بررسی تطبیقی چارچوب‌های جهانی تاب‌آوری شهری و ارائه چارچوب زمینه‌محور شاخص‌های تاب‌آوری برای ایران FA نرگس حوراسفند گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان ابراهیم مولوی استادیار، گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Journal Article <p>​ Urban resilience has emerged as a fundamental concept in urban planning and management, aiming to increase the capacity of cities to anticipate, resist, adapt to, and recover from natural and human-induced hazards. Although several global resilience frameworks have been developed, their direct application across countries remains challenging due to differences in institutional, socio-economic, environmental, and spatial conditions. This study aimed to conduct a comparative study of global urban resilience frameworks and identify context-based resilience indicators appropriate for Iran. This applied research adopted a mixed-method approach. In the qualitative phase, urban resilience indicators were extracted from global resilience frameworks and scientific literature through directional content analysis and coded using MAXQDA software. In the quantitative phase, the extracted indicators were assessed by urban planning, urban resilience and crisis management experts and the data were analyzed using Cronbach’s, Friedman’s and Wilcoxon’s alpha tests in SPSS software. The findings identified ten main dimensions of urban resilience: physical, environmental, social, economic, risk management, infrastructure, institutional, governance, effectiveness and policy. The results also showed that physical and environmental resilience have the highest priority for Iran. Furthermore, the statistically significant difference between the perceived importance of global resilience indicators and their suitability for Iranian conditions highlights the need for contextual adaptation. The proposed framework integrates global resilience knowledge with local priorities and provides a context-based basis for assessing urban resilience, resilience-based planning and evidence-based urban policymaking in Iran.</p> <p>چارچوب‌های تاب‌آوری شهری در سطح جهانی توسعه یافته‌اند؛ با این حال، کاربردپذیری آنها ممکن است در زمینه‌های مختلف جغرافیایی و نهادی متفاوت باشد. این مطالعه با هدف توسعه یک چارچوب مبتنی بر زمینه برای شاخص‌های تاب‌آوری شهری در ایران از طریق تحلیل تطبیقی ​​چارچوب‌های تاب‌آوری بین‌المللی و ارزیابی سازگاری آنها با شرایط محلی انجام شده است. رویکردی ترکیبی اتخاذ شد. ابتدا، چارچوب‌های تاب‌آوری شهری بین‌المللی به صورت سیستماتیک با استفاده از تحلیل محتوای کیفی در نرم‌افزار MAXQDA بررسی و تحلیل شدند. شاخص‌های استخراج‌شده از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی بر اساس رویکرد اشتراوس و کوربین سازماندهی شدند. متعاقباً، ۲۱ متخصص در برنامه‌ریزی شهری، مدیریت بحران و مطالعات تاب‌آوری، شاخص‌های شناسایی‌شده را بر اساس اهمیت و مناسب بودن آنها برای زمینه ایران ارزیابی کردند. داده‌ها با استفاده از آلفای کرونباخ، ضریب هماهنگی کندال، آزمون فریدمن و آزمون رتبه علامت‌دار ویلکاکسون تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه بسیاری از شاخص‌ها در چارچوب‌های تاب‌آوری جهانی اهمیت بالایی دارند، اما کاربردپذیری آنها با توجه به شرایط خاص شهری، نهادی و مدیریتی ایران متفاوت است. یافته‌ها شکافی را بین اهمیت نظری شاخص‌های جهانی و تناسب زمینه‌ای آنها نشان داد. چارچوب نهایی در سه سطح به هم پیوسته، شامل ظرفیت‌های توانمندسازی، ظرفیت‌های عملیاتی و پیامدهای توسعه‌محور، ساختاربندی شد که مسیری را برای دستیابی به تاب‌آوری شهری به جای یک طبقه‌بندی ساده از شاخص‌ها نشان می‌دهد. این مطالعه با ادغام تحلیل تطبیقی، کدگذاری کیفی و ارزیابی کارشناسی، رویکردی سیستماتیک برای تطبیق چارچوب‌های تاب‌آوری شهری جهانی با شرایط محلی ارائه می‌دهد. چارچوب پیشنهادی می‌تواند به سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان شهری در شناسایی شاخص‌های اولویت‌دار و تدوین استراتژی‌های تاب‌آوری متناسب با زمینه برای شهرهای ایران کمک کند.</p> https://lagdj.com/index.php/lagdj/article/download/53/64