موسسه آموزش عالی عمران و توسعه مجله معماری منظر و طراحی باغ 2 معماری منظر و طراحی باغ،دوره 2،شماره4تابستان،سال1405 2026 08 07 An Analysis of the Evolution of Architectural Expression in Iran's World Expo Pavilions تحلیل تحول زبان بیان معماری در پاویون‌های ایرانِ نمایشگاه‌های جهانی اکسپو 133 157 10.61838/lagdj.56 EN حمزه پیربابائی استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Journal Article <p lang="en">National pavilions at World Expos, as the primary architectural manifestations of nations on the international stage, play a pivotal role in representing national culture, identity, and capabilities. Despite extensive research on the history, symbolism, and architectural themes of these pavilions, the concept of “architectural expression” and its evolution over time has received limited attention, lacking a cohesive analytical framework. This study aims to delineate the dimensions of the “architectural expression” of Iranian pavilions and analyze their evolutionary trajectory in World Expos.</p> <p lang="en">In the first phase, through a systematic literature review, initial dimensions of architectural expression were extracted and validated by experts in the fields of architecture and world exhibitions. A framework consisting of five dimensions was established: <em>mode of reference, richness of references, focus of expression, coherence of expression, and orientation of expression</em>. Subsequently, all Iranian pavilions at World Expos from 1873 to 2020 were coded, scored, and analyzed based on this framework.</p> <p lang="en">The findings reveal three distinct patterns in the evolution of the architectural expression of Iranian pavilions: “predominance of reconstruction and formal expression,” “inception of synthesis and the pursuit of a transitional language,” and “conceptual reinterpretation and interactive expression.” Consequently, the architectural expression of Iranian pavilions has shifted over nearly a century and a half from direct, physical representation of Persian architecture toward conceptual, experience-oriented, and interactive expression; however, this evolution does not follow a linear or uniform trajectory. The results indicate that all five dimensions of architectural expression have undergone an evolutionary process, albeit at varying rates, with the most significant transformations observed in the <em>mode of reference</em>, <em>focus of expression</em>, and <em>orientation of expression</em>. The proposed framework serves as a versatile tool for the comparative analysis of architectural expression in other national pavilions and exhibition architecture.</p> <p>پاویون‌های ملی در نمایشگاه‌های جهانی اکسپو، به‌عنوان مهم‌ترین نمود معماری کشورها در عرصه بین‌المللی، نقش مؤثری در بازنمایی فرهنگ، هویت و ظرفیت‌های ملی ایفا می‌کنند. با وجود پژوهش‌های متعدد درباره تاریخ، نمادگرایی و مضامین معماری پاویون‌ها، مفهوم «زبان بیان معماری» و چگونگی تحول آن در طول زمان کمتر مورد توجه قرار گرفته و تاکنون چارچوبی منسجم برای تحلیل آن ارائه نشده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین ابعاد زبان بیان معماری پاویون‌های ایران و تحلیل روند تحول آن در نمایشگاه‌های جهانی انجام شده است. در گام نخست، با مرور نظام‌مند ادبیات موضوع، ابعاد اولیه زبان بیان معماری استخراج و با بهره‌گیری از نظر خبرگان حوزه معماری و نمایشگاه‌های جهانی، اعتبار و تناسب آن‌ها بررسی شد. در نهایت، چارچوبی متشکل از پنج بعد شامل شیوه ارجاع، غنای ارجاعات، کانون بیان، انسجام بیان و جهت‌گیری بیان تدوین شد. در مرحله بعد تمامی پاویون‌های ایران در نمایشگاه‌های جهانی از سال ۱۸۷۳ تا ۲۰۲۰ بر اساس این چارچوب کدگذاری، امتیازدهی و تحلیل شدند.</p> <p>طبق یافته‌های پژوهش، سه الگوی متمایز در تحول زبان بیان معماری پاویون‌های ایران شامل «غلبه بازسازی و بیان فرمال»، «آغاز ترکیب و جست‌وجوی زبان میانه» و «بازتفسیر مفهومی و بیان تعاملی» شناسایی شد. بر این اساس زبان بیان معماری پاویون‌های ایران طی حدود یک‌ونیم قرن، از بازنمایی مستقیم و کالبدی معماری ایرانی به سوی بیان مفهومی، تجربه‌محور و تعاملی حرکت کرده است؛ با این حال، این تحول از روندی یکنواخت و خطی پیروی نمی‌کند. نتایج نشان می‌دهد که هر پنج بعد زبان بیان معماری در طول دوره مورد مطالعه روندی تکاملی را تجربه کرده‌اند، اما با آهنگ‌های متفاوت؛ به‌گونه‌ای که بیشترین تحول در شیوه ارجاع، کانون بیان و جهت‌گیری بیان مشاهده می‌شود. چارچوب پیشنهادی این پژوهش می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای تحلیل تطبیقی زبان بیان معماری در سایر پاویون‌های ملی و نمونه‌های معماری نمایشگاهی نیز مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://lagdj.com/index.php/lagdj/article/download/56/61