موسسه آموزش عالی عمران و توسعه مجله معماری منظر و طراحی باغ در دست انتشار 2026 09 18 A Cross-Scale Rereading of the Linkage between House-Garden and Garden-City in the Historic Urban Fabric of Urmia: A Mixed-Methods Approach to Reconciling Vernacular Architecture and Urban Planning بازخوانی میان‌مقیاسی پیوند خانه‌باغ و باغ‌شهر در بافت تاریخی ارومیه: رهیافتی آمیخته برای یکپارچه‌سازی معماری بومی و برنامه‌ریزی شهری FA بابک مطیعی گروه معماری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران Journal Article <p>Historic Iranian cities are the product of an enduring nexus between humans, nature, and the built environment. In Urmia, this nexus is manifested in the house-garden as a unit of vernacular architecture and in the garden-city as a macro-scale model of urban landscape. However, the gap between vernacular architecture and contemporary urban planning has led the garden-city identity of Urmia into crisis and deteriorated its historic fabric. Previous studies have mostly focused on the internal structure of the house-garden, while its linkage to the urban fabric and its role in the continuity of garden-city identity have been less examined. The main question is: How can the linkage patterns between the house-garden and the garden-city in the historic fabric of Urmia be re-read, and what approach can be offered for reconciling vernacular architecture and urban planning? The research was conducted using a mixed-methods (qualitative-quantitative) approach. The qualitative phase involved interviews with 15 experts and led to the extraction of 54 codes, 12 axial categories, and 4 selective categories. The quantitative phase used a questionnaire with a reliability of 0.87 distributed among 80 participants, and data were analyzed through correlation and factor analysis. The findings showed that the physical structure of the house-gardens is stable (mean = 4.20), but the reconciliation of vernacular architecture and urban planning (2.50) and the continuity of garden-city identity (2.80) are weak. Garden-city identity had the strongest relationship with reconciliation (r = 0.67) and factor loading (β = 0.71). The proposed approach is three-layered: recognizing the geometry and hierarchy of the house-garden, redesigning access and visual axes based on the sharbagh pattern, and formulating macro-level regulations for institutionalizing vernacular architecture. This approach can serve as a model for other historic cities in Iran.</p> <p>شهرهای تاریخی ایران حاصل پیوند دیرپای انسان، طبیعت و ساختار مصنوع‌اند. در ارومیه، این پیوند در خانه‌باغ به‌عنوان دانه معماری بومی و باغ‌شهر به‌عنوان الگوی کلان منظر شهری تجلی یافته است. اما گسست میان معماری بومی و برنامه‌ریزی شهری معاصر، هویت باغ‌شهری ارومیه را به بحران کشانده و بافت تاریخی آن را فرسوده ساخته است. پژوهش‌های پیشین بیشتر بر ساختار درونی خانه‌باغ متمرکز بوده‌اند و الگوی اتصال آن به بافت شهری و نقش آن در تداوم هویت باغ‌شهری کمتر بررسی شده است. پرسش اصلی این است: الگوهای پیوند میان خانه‌باغ و باغ‌شهر در بافت تاریخی ارومیه چگونه بازخوانی می‌شوند و چه رهیافتی برای هم‌راستاسازی معماری بومی و برنامه‌ریزی شهری می‌توان ارائه داد؟ پژوهش با روش آمیخته (کیفی-کمی) انجام شد. بخش کیفی با مصاحبه ۱۵ خبره و استخراج ۵۴ کد، ۱۲ مقوله محوری و ۴ مقوله گزینشی انجامید. بخش کمی با پرسشنامه پایایی 0.87 در ۸۰ نفر و تحلیل همبستگی و عاملی انجام شد. یافته‌ها نشان داد ساختار کالبدی خانه‌باغ‌ها پایدار (میانگین 4.20)، اما هم‌راستاسازی معماری بومی و برنامه‌ریزی شهری (2.50) و تداوم هویت باغ‌شهری (2.80) ضعیف است. هویت باغ‌شهری با هم‌راستاسازی (0.67<strong>r=</strong>) و بار عاملی (0.71<strong>β=</strong>) قوی‌ترین رابطه را داشت. رهیافت پیشنهادی سه‌لایه است: بازشناسی هندسه و سلسله‌مراتب خانه‌باغ، بازطراحی دسترسی و محورهای بصری بر پایه شار باغ، و تدوین ضوابط کلان نهادینه‌سازی معماری بومی. این رهیافت می‌تواند الگویی برای سایر شهرهای تاریخی ایران باشد.</p> https://lagdj.com/index.php/lagdj/article/download/74/67