تدوین چارچوب عوامل محیطی مؤثر بر خلاقیت کودکان و اولویت‌بندی آن‌ها با استفاده از روش دلفی و AHP

اعظمی، س.، جمشیدزاده، ک.، و اکبری خشکدستی، آ. (۱۴۰۳). ارزیابی مؤلفه‌های اثرگذار در فضاهای کودک‌محور مبتنی بر ارتقای خلاقیت کودکان از دیدگاه متخصصین. مجله معماری و محیط‌های انسان‌محور، ۱(۱)، ۵۶–۶۷. https://doi.org/10.82229/HAE.2024.1200984

اولنج، ف.، دژدار، ا.، و یعقوبی، ا. (۱۳۹۴). تبیین نقش عوامل محیطی و غیرمحیطی فضاهای آموزشی در بروز خلاقیت کودک. مطالعات محیطی هفت حصار، ۳(۱۲)، ۵–۱۴. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23225602.1394.3.12.3.5

ایرجی، ج.، و قشمی، س. (۱۴۰۳). بررسی تأثیر روان‌شناسی محیط در طراحی معماری مراکز آموزشی کودکان با هدف ارتقای خلاقیت. مطالعات میان‌رشته‌ای معماری ایران، ۳(۶)، ۱۳۳–۱۴۸. https://doi.org/10.22133/isia.2025.489588.1122

پارسایی‌خصال، م.، و گرکانی، س. ا. (۱۳۹۸). دیالکتیک معماری ایرانی- اسلامی با موضوع آموزش و فضاهای آموزشی. پژوهش‌های مرمت و معماری ایرانی و اسلامی، ۲(۳)، ۱۹–۳۳.

پیرنیا، م. ک. (۱۳۹۲). معماری ایرانی (غ. معماریان، تدوین). سروش دانش.

حجت، ع.، و شاه‌حسینی، ص. (۱۳۹۷). بازتعریف فضای بازی کودکان بر مبنای ارزیابی و تحلیل نیازهای آن‌ها از فضای بازی. مرمت و معماری ایران، ۸(۱۵)، ۴۱–۵۷.

حسینی، ا. س. (۱۳۹۲). ماهیت خلاقیت و شیوه‌های پرورش آن. انتشارات به‌نشر (آستان قدس رضوی).

دواعی، م.، جوانمردی، م. ح.، جعفریان ثمرین، ح.، و اسماعیلی، م. (۱۴۰۴). بررسی نقش مؤلفه‌های فرم و رنگ در ارتقای ادراک حسی کودکان در فضاهای آموزشی مهدکودک. مجله مطالعات توسعه پایدار شهری و منطقه‌ای، ۶(۴)، ۲۳۶–۲۵۰. https://www.srds.ir/article_226764.html

شاه‌حسینی، ص.، و ثقفی، م. ر. (۱۳۹۷). محیط محرک خلاقیت در باشگاه کودک. منظر، ۱۳(۴۴)، ۲۴–۳۹.

شفیع‌پور، پ. (۱۴۰۴). بررسی فاکتورهای محیطی فضاهای آموزشی-تفریحی در بهبود عکس‌العمل‌های خلاقانه کودکان. علوم مهارتی و خلاقیت، ۱(۲)، e212658. https://doi.org/10.48301/jssc.2025.480169.1024

شفیع‌پور، پ.، کیانی، م.، و طباطبائیان، م. (۱۳۹۷). نقش طراحی فضای بازی در پرورش خلاقیت کودکان. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۱(۲۳)، ۵۳–۶۳.

طباطبائیان، م.، عباسعلی‌زاده، س.، و فیاض، ر. (۱۳۹۵الف). بررسی تأثیر طبیعت بر خلاقیت کودک. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۹(۱۷)، ۹۰–۹۱.

طباطبائیان، م.، عباسعلی‌زاده، س.، و فیاض، ر. (۱۳۹۵ب). تحلیلی بر تأثیر محیط‌های ساخته‌شده بر خلاقیت کودک: بررسی ویژگی‌های محیطی مؤثر بر خلاقیت کودک در مراکز کودک تهران. باغ نظر، ۱۳(۴۳)، ۱۷–۳۶.

طباطبایی یگانه، ر. س.، شفائی، م.، مظفر، ف.، و صالح‌صدق‌پور، ب. (۱۴۰۴). راهکارهای طراحی فضای باز آموزشی کودکان بر مبنای ارزیابی و تحلیل نیازهای دختران و پسران ۳–۶ سال. مجله توسعه پایدار شهری، ۶(۲۰)، ۸۹–۱۰۳. https://doi.org/10.22034/usd.2024.2019021.1178

عظمتی، ح. ر.، ضرغامی، ا.، صالح‌صدق‌پور، ب.، و عظمتی، س. (۱۳۹۱). بررسی نگرش استفاده‌کنندگان در طراحی فضای پارک‌های شهری به منظور ارتقا خلاقیت‌پذیری فضای بازی کودکان. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۵(۹)، ۲۳۳–۲۴۶.

قره‌بیگلو، م. (۱۳۹۱). نقش عوامل محیطی در پرورش خلاقیت کودکان. منظر، ۴(۱۹)، ۸۶–۹۱.

کاردان، ع.، حجت، ع.، و شفایی، م. (۱۳۹۶). رهیافت‌های ارتقاء خلاقیت کودک در طراحی خانه. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، ۱۳(۱۹)، ۵۵–۶۷.

کوپایی، گ.، نقی‌زاده، م.، و حبیب، ف. (۱۳۹۵). تأثیر عوامل کالبدی فضاهای بازی بر خلاقیت کودکان ۶ تا ۱۲ سال در پارک‌های شهری. مطالعات شهری، ۶(۲۳)، ۳۷–۴۸.

کوپایی، گ.، نقی‌زاده، م.، و حبیب، ف. (۱۳۹۷). ارزیابی نحوه تأثیر مؤلفه‌های کالبدی بر ارتقاء خلاقیت کودکان در فضاهای بازی پارک‌های شهری. معماری و شهرسازی ایران، ۹(۱)، ۲۱–۳۱.

میرزائی، ر.، و صیاداربابی، خ. (۱۳۹۹). طراحی مرکز دوستدار کودک با در نظر گرفتن پرورش خلاقیت. فصلنامه معماری سبز، ۶(۱۹)، ۱۱–۲۳.

نوروزی، ا. (۱۳۹۶). طراحی مرکز خلاقیت [پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر].

نیر، ن.، و افهمی، ر. (۱۳۹۳). نقش جنبه‌های کیفی عناصر محیطی بر پرورش تفکر خلاق کودکان. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، ۱۳(۵۳)، ۸۳–۹۹.

Afrooz, G. (2006). Discourse on psychology and education of children and adolescents. Anjoman-e Olya va Morabian. [In Persian]

Ahadzade, M., & Dashti Shafei, A. (2013). Qualitative principles for designing children’s educational environments based on nurturing creativity approach. European Online Journal of Natural and Social Sciences, 181-174,(2)2. https://european-science.com/eojnss/article/view/39

Alimardani, M., Amiri, H., & Aram, R. (2016). The characteristics of special spaces for children. Shahid Rajaee Teacher Training University. [In Persian]

Arnone, M. P. (2003). Using instructional design strategies to foster curiosity. ERIC Clearinghouse on Information and Technology.

Aziz, N. F., & Said, I. (2012). The trends and influential factors of children’s use of outdoor environments: A review. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 204-212,38. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.03.341

Azlina, W., & Zulkiflee, A. S. (2012). A pilot study: The impact of outdoor play spaces on kindergarten children. Procedia - Social and Behavioral Sciences275-283,38. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.03.349

Doaee, G., Ghomeishi, M., & Sotoudeh, H. (2024). Architectural strategies to foster creativity and enhance education in children with autism. Journal of Architectural and Planning Research112-118,(2)4.https://doi.org/10.1016/j.asej.2024.103055

Faizi, M., Karimi Azari, A. R., & Maleki, S. N. (2012). Design principles of residential spaces to promote children’s creativity. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 474-468,35. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.02.112

Franken, R. E.(2020). Human motivation (6th ed.). Cengage Learning / Brooks Cole.

Hojjat, E. (2014). Architectural exercises. University of Tehran Press. [In Persian]

Joyce, A., & Loebach, P. (2026). Co-designing outdoor play spaces with children: A framework for analyzing participants’ design priorities. Children, Youth and Environments. 45-67,(1)36. https://doi.org/10.1016/j.destud.2025.101377

Krippner, S. (1999). Dreams and creativity. In M. A. Runco & S. R. Pritzker (Eds.), Encyclopedia of creativity (Vol. 1, pp. 597–606). Academic Press.

Lin, Y., Kousidi, M., & Zhu, X. (2026). Designing salutogenic spaces for children: The role of building and landscape integration. Landscape and Urban Planning, 265, Article 105154.

Marouf, N., Che-Ani, A. I., Mohd Tawil, N., Johar, S., & Mohd Tahir, M. (2015). Development of designing criteria in children’s urban play space in Iran: Review of literature. Journal of Sustainable Development, 113-121,(8)8. https://doi.org/10.5539/jsd.v8n8p113

Shackell, A., Butler, N., Doyle, P., & Ball, D. J. (2008). Design for play: A guide to creating successful play spaces. Department for Children, Schools and Families / Department for Culture, Media and Sport (DCSF/DCMS).

Trevlas, E., Matsouka, O., & Zachopoulou, E. (2003). Relationship between playfulness and motor creativity in preschool children. Early Child Development and Care.335-343,(4)173. https://doi.org/10.1080/0300443032000070711