تدوین مدلی مفهومی از عوامل محیطی مؤثر بر شکلگیری اتاق امن در خانه
کلمات کلیدی:
امنیت, تهدید, مسکن, خانه, اتاق امنچکیده
امنیت یکی از بنیادیترین نیازهای انسان به شمار میرود. در دهههای اخیر با افزایش تهدیدات و مخاطرات طبیعی و انسانی، نیاز به بازاندیشی در شیوههای تأمین امنیت کالبدی و عملکردی فضاهای مسکونی بیشازپیش احساس میشود. ازاینرو مفهوم اتاق امن بهعنوان فضایی باقابلیت پناه دهی و حفاظت در شرایط بحران در بسیاری از کشورها موردتوجه قرار گرفته است. در این پژوهش به بررسی مؤلفههای تأثیرگذار جهت ایجاد یک مدل مناسب برای اتاق امن میپردازیم. پژوهش از نوع توصیفی - تحلیلی است با رویکرد کیفی و روش توصیفی - تحلیلی و ابزار گردآوری دادهها فیشبرداری و روش گردآوری دادهها کتابخانهای است و تجزیهوتحلیل دادهها به کمک استدلال منطقی انجام شده است. ازاینرو، نتایج بهدستآمده از این پژوهش نشان میدهد که شاخصهها و عواملی همچون: فرم، مکانیابی، ابعاد و اندازه، تهویه، سیستمهای بهداشتی، تجهیزات اضطراری، روشنایی، ارتباطات، ساختار سازه، آب و مواد غذایی، بستگی (نفوذپذیری، تراکم)، مصالح بهکاررفته، دسترسی و دکوراسیون داخلی از عوامل تأثیرگذار در طراحی اتاق امن است و در این پژوهش به ارائه مدل کاربردی و راهبردی جهت بهرهگیری در ساخت اتاق امن پرداختهایم.
دانلودها
مراجع
احمدی طباطبایی، سید محمدعلی، احمدی، فریال، حیدر نتاج، وحید. (1402). شناسایی عوامل مؤثر بر ایجاد تعاملات اجتماعی و امنیت عملکردی؛ مطالعه موردی: مسکن مهر شهرستان بروجرد. مسکن و محیط روستا.
احمدیمقدم سرتیپ پاسدار دکتر اسماعیل. (1389). امنیت اجتماعی و هویت. فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی.
ارزانی بیرگانی، ندا، مرعشی نژاد، معصومه سادات، بابائی مراد، بهناز. (1399). طراحی مجموعه مسکونی با رویکرد ارتقاء امنیت (نمونه موردی: شهرک مسکونی نفت اهواز). معماری شناسی، 3(17).
اسماعیلپور، مهتاب، غلامعلیزاده، حمزه. (1400). نقش امنیت در ارتقای سرزندگی محیط های مسکونی، نمونه موردی: خانه تقوی و باقری گرگان. فصلنامه پژوهشی مهندسی و مدیریت ساخت، 6(2)، 1-8.
امینپور، احمد، مدنی، رامین، حیاتی، حامد، دلداده، محمدعلی. (1394). بازشناسی مفاهیم مسکن و سکونت بر اساس آموزه های اسلامی. مدیریت شهری، 47-60.
باقری، محمد، لقمانی، مهدیس. (1402). ارتقاء حس اجتماعی در نواحی مسکونی مبتنی بر تطبیق دو نظریه زبان الگو کریستوفر الکساندر و طرح واره شناختی کیم و کاپلان (با نگاهی به محله تاریخی سرچشمه زنجان). دو فصلنامۀ اندیشۀ معماری، 7(13)، 94-108.
بختیاری منش، محیا؛ انصاری، مجتبی؛ بمانیان، محمدرضا؛ یگانه، منصور. (1402). خانه بودن؛ پژوهشی اکتشافی در روایت ساکنان از معنای خانه در بافت میانی شهر کرمانشاه (الگوهایی برای بهبود خانه های آپارتمانی). نشریۀ علمی باغ نظر، 20(129)، 57-74.
بوالحسنی، خسرو؛ کلانتری، فتح ا...؛ سعادت راد، علیرضا؛ جافری، محمد قربان. (1395). بررسی پارادایم امنیتی تهدید در مقابل تهدید. فصلنامه امنیت ملی، 6(20).
پوردیهیمی، شهرام. (1390). فرهنگ و مسکن. مسکن و محیط روستا.
پوردیهیمی، شهرام؛ زمانی، بهادر؛ نگین تاجی، صمد. (1390). رویکردی انسانی به مسکن. صفه، 21(3)، 5-16.
حسینی، سید بهشید، کاملی، محسن. (1394). معیارهای پدافند غیرعامل در طراحی معماری ساختمانهای جمعی شهری. معیارهای پدافند غیرعامل در طراحی معماری ساختمانهای جمعی شهری، 27-39.
حسینی، سید حسن؛ خزائی، سعید. (1401). تهدیدات امنیتی ناشی از بحران های طبیعی و انسان ساخت.
اولین همایش تخصصی محدود نقش علوم جغرافیایی در عملیات آرامسازی، تهران.
خضرلو، آرام. (1402). بررسی تأثیر امنیت کالبدی و دسترسی به خدمات عمومی بر احساس ارتقای کیفیت سکونتی شهروندان (مطالعه موردی: منطقه 4 شهر ارومیه). نشریه فضای شهری و حیات اجتماعی، 2(7)، 1-19.
خلیلی، رضا. (1384). امنیت، سیاست و استراژدی؛ تقارن تحول تاریخی- گفتمانی. فصلنامه مطالعات راهبردی، 8(30)، 739-765.
خمر، غلامعلی؛ صالح گوهری، حسامالدین؛ حسینی، زهرا. (1393). امکان سنجی مکان گزینی پناهگاه های شهری با استفاده از مدل (IQ) و روش (APA) (مطالعه موردی: محلات 13 گانه منطقه یک شهر کرمان). فصلنامه مطالعات برنامه ریزی شهری، 2(7)، 29-54.
سجادی، سیده مریم؛ دانائی نیا، احمد؛ دیواندری، جواد. (1401). ارتقاء امنیت مسکن مبتنی بر تبیین شاخصههای دسترسی بصری در خانههای تاریخی شهر بوشهر. معماری و شهرسازی آرمانشهر، 15(40)، 85-100.
سلطانی، مهرداد، منصوری، سید امیر، فرزین، احمدعلی. (1391). تطبیق نقش الگو و مفاهیم مبتنی بر تجربه در فضای معماری. باغ نظر، 9(21)، 3-14.
شریف، حمیدرضا، محمدعلینژاد، فاطمه. (1391). زبان الگو و روانشناسی شناختی. صفه، 22(1)، 23-40.
شیخی، علیرضا؛ عباسی شوکتآباد، امیرحسین. (1401). بیان تصویری در نقوش گیاهی خانه های قاجاری شهر کاشان (مطالعه موردی: خانه عباسیان، بروجردی ها، طباطبایی ها، خانه عامری). دوفصلنامه علمی دانشگاه الزهرا، (9)، 86-105.
صادقی، سید شمسالدین؛ نادری، مسعود. (1395). تحلیل ابعاد امنیت دولت در ایران قرن بیست و یکم. فصلنامه دولت پژوهی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 2(5)، 165-202.
صباغیان، علی. (1392). امنیت انسانی و دفاع همه جانبه. فصلنامه مطالعات راهبردی، 16(4).
صداقتی، عاطفه. (1403). مطالعه تغییرات مفهوم مسکن متناسب با سبک نوین زندگی شهری با رویکرد اسلامی. فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، 9(1)، 221-244.
صرافزاده، احمد، وثیق، بهزاد، دیدهبان، محمد. (1402). مطالعه تطبیقی مؤلفه های امنیت در مسکن دزفول با روش کری واک. معماری و شهرسازی آرمان شهر، 1.7-119.
عقیلی، سید وحید؛ مصطفوی، فرحناز. (1392). ماهیت تهدید نرم، ابعاد و ویژگی ها. دانشنامه حقوق و سیاست، (19).
عنایتی، حامد، خاتمیان، امیرحسین، کاظمی دینان، سید ضیاءالدین. (2014). ایمنسازی ساختمانها و اتاق امن برای کاهش خسارات ناشی از زلزله. دومین کنگره بینالمللی سازه، معماری و توسعه شهری.
غفاری، علی، بنایی ابرندآبادی، مریم. (1390). خانۀ سالم چیست؟. مسکن و محیط روستا، 30(133)، 15-28.
فنی، زهره؛ بیرانوندزاده، مریم؛ سبحانی، نوبخت؛ سلطانزاده، اکبر. (1396). تحلیل جایگاه تعاونی های مسکن در نظام برنامه ریزی مسکن در ایران. دو فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهش های بوم شناسی شهری، 8(1)، 77-94.
قربانی سپهر، آرش، متقی، افشین، صمدزاده، حسن، دلالت، مراد. (1398). تحلیل تهدیدات طبیعی و انسانی سیستان و بلوچستان و پیامدهای امنیتی آن. پژوهش نامه نظم و امنیت انتظامی، 12(1)، 33-60.
کاظمی، سید مرتضی؛ قانعی زارع، مهدی؛ فیض جردوی، قاسم؛ گذری، رضا. (1395). تحلیل مفهوم الگو در فضای معماری. کنفرانس بینالمللی پژوهشهای نوین در مدیریت، اقتصاد و علومانسانی.
کامران، حسن؛ امینی، داود؛ حسینی امینی، حسن. (1391). کاربرد پدافند غیرعامل در برنامه ریزی مسکن شهری. مطالعات و پژوهش های شهری و منطقه ای، 4(15)، 75-88.
کلانتری، فتحالله، افتخاری، اصغر. (1393). بررسی و تبیین راهبرد «تهدید در مقابل تهدید» در سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران. مجله سیاست دفاعی، 22(88)،63-90.
کینگ، گری؛ موری، کریستوفر. (1383). بازاندیشی در امنیت انسانی. فصلنامه مطالعات راهبردی، 7(4).
محمدی، دکتر حمیدرضا، رومینا، ابراهیم، سلیم نژاد، ندیمه. (1387). تحلیل جغرافیایی منابع تهدید ملی در ایران. فصلنامه ژئوپلیتیک، 4(2)، 51-81.
مختاری، پژمان؛ هاشمی فشارکی، سید جواد. (1394). الزامات طراحی معماری پناهگاه های عمومی با رویکرد پدافند غیرعامل. فصلنامه علمی- ترویجی پدافند غیرعامل، 6(3)، 1-14.
مسعودی، امیدعلی. (1404). چالشهای طراحی «الگو» و «مدل» در تحقیقات ارتباطی. علوم خبری، 14(1)، 1-20.
مشایخی، حمیدرضا، علوی، سید علی، قائد رحمتی، صفر. (1398). تحلیل شاخص های هوشمند در کاهش میزان آسیب پذیری کالبدی مسکن شهری (مطالعه موردی: منطقه 1 شهر تهران). مجله جغرافیا و توسعۀ فضای شهری، 6(1)، 185-206.
مشکینی، ابوالفضل؛ واحدی یگانه، فرید؛ علیپور، سمیه. (1402). تحلیل شاخص های مسکن پایدار و نقش آن در ارتقای امنیت کالبدی (مورد پژوهی: محلات منطقه 17 کلانشهر تهران). جغرافیا و پایداری محیط، 13(4)، 103-126.
مهاجر میلانی، آزاده، عینیفر، علیرضا. (1401). تبیین رابطه مفهومی الگو و ضابطه در معماری. نشریه علمی معماری و شهرسازی ایران، 13(2)، 403-417.
ناظمی، الهام؛ درودی، محمدرضا. (1392). بررسی شاخص های کیفیت مسکن مناسب، در طرح مسکن مهر (نمونه موردی: استان اصفهان). اولین همایش ملی شهرسازی و معماری در گذر زمان، قزوین.
هندیانی، عبدالله. (1386). بررسی تحولات مفهومی امنیت در محیط امنیتی. دانش انتظامی، 9(3)، 9-30.
FEMA. (2006). Design Guidance for Shelters and Safe Rooms
FEMA. (2003). Residential Safe Rooms
FEMA. (2015). Safe Rooms for Tornadoes and Hurricanes
FEMA. (2021). Taking Shelter from the StormBuilding a Safe Room for Your Home or Small Business, Fourth Edition
FEMA. (2018). Seismic Performance Assessment of Buildings
FEMA. (2008). Design and Construction Guidance for Community Safe Rooms
Wei, Yixuan; Jin, Longzhe; Xu, Mingwei; Pan, Song; Xu, Yifei; Zhang, Yihong. (2020). Instructions for planning emergency shelters and open spaces in China: Lessons from global experiences and expertise. International Journal of Disaster Risk Reduction.
Hendawitharana, Sahani; Ariyanayagam, Anthony; Mahendran, Mahen. (2025). Enhancing Residential Building Safety: A Numerical Study of Attached Safe Rooms for Bushfires. Fire.
Zhao, Yi; Qin, Ruwen; W. van de Lindt, John; Sharpe, Justin; Yan, Grace. (2025). Understanding the relationship between structural failure and fatalities in Tornadoes: A quantitative investigation of the 2021 Midwest Tornado Outbreak. Advances in Wind Engineering.
Kuchai, Noorullah; Albadra, Dima; Lo, Steve; Saied, Sara; Paszkiewicz, Natalia; Shepherd, Paul; Natarajan, Sukumar; Orr, John; Hart, Jason; Adeyeye, Kemi; Coley, David. (2024). Improving the shelter design process via a shelter assessment matrix. Progress in Disaster Science.
دانلود
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 سارا جلالیان (نویسنده)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.