بررسی اقلیم گردشگری در شهرستانهای همدان و ملایر بر اساس شاخص TCI

نویسندگان

    سیده فائزه اعتماد شیخ الاسلامی * گروه معماری دانشکده عمران معماری دانشگاه ملایر. ملایر ایران f_etemad@malayeru.ac.ir
    زهرا ترکمن گروه معماری دانشکده عمران معماری دانشگاه ملایر. ملایر ایران

کلمات کلیدی:

آسایش حرارتی، شاخص اقلیم گردشگری، همدان، ملایر

چکیده

استان همدان به‌دلیل تاریخ غنی و پیشینه فرهنگی خود دارای ارزش گردشگری قابل توجهی است. از آنجا که اقلیم یکی از عواملی است که تاثیر بسزایی بر صنعت گردشگری دارد؛‌ لذا ارزیابی شرایط آسایش حرارتی در فضای باز در این استان مهم است. به همین منظور، دو شهرستان همدان و ملایر که بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین شهرستانهای استان هستند و ظرفیت‌های گردشگری بالایی دارند، انتخاب شدند. این پژوهش به­منظور تعیین زمانی دوره‌های آسایش حرارتی و بررسی قابلیت‌های اقلیم گردشگری دو شهرستان همدان و ملایر انجام شده است. پژوهش به لحاظ هدف، بنیادی است و روش گردآوری اطلاعات، مطالعات اسنادی با استفاده از داده‌های ده ساله (2013-2023) ایستگاه سینوپتیک فرودگاه همدان و ایستگاه ملایر می‌باشد. از داده های اقلیمی برای محاسبه شاخص اقلیم گردشگری (TCI) که شاخصی مبتنی بر داده‌های هواشناسی (آماری و عددی) می باشد، با استفاده از نرم افزار اکسل استفاده شده است و نمودارها با  روش تفسیری، تحلیل شده­اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که در شهرستان همدان از اسفند تا مهر ماه شرایط برای گردشگری مناسب است و مدت 4 ماه از سال شرایط آسایش از مطلوبیت کمتری برای گردشگر برخوردار است. شهرستان ملایر از اسفند تا آبان شرایط مناسب گردشگری را دارد و مدت 3 ماه از سال از مطلوبیت کمتری برای گردشگر برخوردار است و گردشگری در این ماه ها نیازمند دستیابی به آسایش در فضای باز با برنامه‌ریزی زیرساخت‌های گردشگری  یا سیاست‌گذاری در سطح مدیریت شهری خواهد بود.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

ابراهیمی، پ. (1382). سیمای میراث فرهنگی همدان. تهران: سازمان میراث فرهنگی.

اعتماد شیخ‌الاسلامی، س. ف.، و مرادی، م. (1400). ارزیابی آسایش حرارتی در شهرستان ملایر به منظور توسعه گردشگری با استفاده از مدل ریمن. کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در عمران، معماری، مدیریت شهری و محیط زیست. https://civilica.com/doc/1398679/

باعقیده، م.، شجاع، ف.، و عسگری، ا. (1390). ارزیابی شرایط اقلیم آسایشی در قطب‌های گردشگری جنوب ایران (کیش، قشم، چابهار). اندیشه جغرافیایی، 66، 123-139.

باعقیده، م.، عسگری، ا.، شجاع، ف.، و جمال‌آبادی، ج. (1393). بررسی و مقایسه عملکرد پارامترهای مدل ریمن در تعیین تقویم مناسب گردشگری (مطالعه موردی: شهر اصفهان). جغرافیا و توسعه، 12(36)، 135-144.

براتیان، ع.، و رضایی، م. (1392). تحلیل فضایی شاخص اقلیم گردشگری در استان ایلام با استفاده از مدل TCI. برنامه‌ریزی فضایی (جغرافیا)، 3(2)، 101-118.

برنا، ر. (1398). مطالعه شاخص‌های زیست‌اقلیمی مؤثر بر آسایش انسان (مطالعه موردی: شهرستان بهبهان). آمایش محیط، 45، 95–-117.

پوراحمد، ا.، فردوسی، س.، و شاه‌محمدی، ح. (1396). تبیین آسایش اقلیمی گردشگری ساحلی. علوم و فناوری دریا، 81، 63-73.

حجازی‌زاده، ز.، و کربلایی، ع.(1395). مقدمه‌ای بر اقلیم آسایش حرارتی و شاخص‌های آن. تهران: انجمن جغرافیایی ایران.

حسینی دینانی، س.، طیبی ثانی، س. م.، مرسل، ب.، و فهیمی‌نژاد، ع. (1398). ارزیابی اقلیم مناسب گردشگری تفرجی و ورزشی فضای باز در شهرستان شاهرود با بهره‌گیری از شاخص‌های کمی آسایش حرارتی. تحقیقات جغرافیایی، 35(1)، 63-72.

خالدی، ش.، کریمی، ی.، ابدالی، ح.، و محمدی، غ. (1395). تحلیل شاخص‌های اقلیم آسایش و ارتباط آن با گردشگری در شهر تبریز. توسعه پایدار محیط جغرافیایی، 71، 31-42.

خجو، م.، طیبی ثانی، س. م.، فهیمی‌نژاد، ع.، و مرسل، ب. (1398). تعیین اقلیم آسایش شهرستان گرمسار به منظور توسعه گردشگری ورزشی با استفاده از روش اولگی (Olgyay) و شاخص عدم آسایش (DI). جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 9(37)، 345–361.

سازمان هواشناسی کشور. (بی‌تا). درگاه رسمی سازمان هواشناسی جمهوری اسلامی ایران. https://www.irimo.ir

سبحانی، پ.، و دانه‌کار، ا. (1401). تعیین اقلیم مناسب گردشگری در جنگل‌های مانگروی ایران با استفاده از شاخص اقلیم آسایش گردشگری (TCI) و شاخص اقلیم تعطیلات (HCI). محیط زیست طبیعی، 29-45.

سلمانی‌مقدم، م.، و جعفری، م. (1394). ارزیابی اقلیم آسایش گردشگری استان زنجان با استفاده از شاخص TCI و تکنیک GIS. فضای گردشگری، 17، 133-151.

شمس، م.، صفاری‌راد، ع.، و قاسمی، ا. (1400). ارزیابی شرایط اقلیم گردشگری شهر مشهد با استفاده از شاخص‌های کمی حرارتی. فضای گردشگری، 3)10(، 91-104.

طاهباز، م.، و جلیلیان، ش. (1377).مقررات و معیارهای طراحی و اجرایی جزئیات تیپ ساختمانی (جلد اول: اقلیم و ویژگی‌های ساختمانی). تهران: سازمان برنامه و بودجه.

عابدی، ط.، کاظمی‌راد، ل.، و عابدی، ر. (1401). تعیین تقویم گردشگری با استفاده از شاخص اقلیمی گردشگری (TCI) و شاخص اقلیمی-تعطیلات (HCI) (مطالعه موردی: آستارا، استان گیلان). مطالعات اجتماعی گردشگری، 19، 251-276.

عطایی، ه.، حیدری، ر.، زارعان، م.، و هاشمی‌نسب، س. (1393). اقلیم گردشگری و آمایش سرزمین (مطالعه موردی: ملایر). همایش توسعه گردشگری ایران.

فرج‌زاده، م.، و احمدآبادی، ع. (1389). ارزیابی و پهنه‌بندی اقلیم گردشگری ایران با استفاده از شاخص اقلیم گردشگری (TCI). پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 71، 31-42

قویدل، ف.، و زینالی، ب. (1396). بررسی اقلیم گردشگری در استان اردبیل. جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس، 9(32)، 161-175

کامیابی، س.، و ترحمی، ق. (1392). بررسی آسایش حرارتی در فضای آزاد جهت برنامه‌ریزی گردشگری شهرهای استان سمنان با تأکید بر شهرستان مهدی‌شهر. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 6.(1)

کسمایی، م.(1382). اقلیم و معماری (ویرایش دوم). تهران: نشر خاک.

مزیدی، ا.، شفیعی، ش.، و ابراهیمی، ر. (1391). تعیین نواحی اقلیمی استان‌های کردستان و همدان با استفاده از روش‌های آماری نوین و GIS. اندیشه جغرافیایی، 83، 51-67

میرحسینی، ا. (1395). ارزیابی و پهنه‌بندی اقلیم آسایش گردشگری طبیعی در استان یزد با استفاده از GIS و شاخص اقلیم گردشگری (TCI). جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 1، 101-115

Amelung, B., Nicholls, S., & Viner, D. (2007). Implications of global climate change for tourism flows and seasonality. Journal of Travel Research, 45(3), 285–296.

Chi, C. G. Q., & Qu, H. (2008). Examining the structural relationships of destination image, tourist satisfaction and destination loyalty: An integrated approach. Tourism Management, 29(4), 624–636. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2007.06.007

Daneshvar, M. R. M., Bagherzadeh, A., & Tavousi, T. (2013). Assessment of bioclimatic comfort conditions based on physiologically equivalent temperature (PET) using the RayMan model in Iran. Central European Journal of Geosciences, 5(1), 53–60. https://doi.org/10.2478/s13533-012-0127-8

Fanger, P. O. (1970). Thermal comfort: Analysis and applications in environmental engineering. McGraw-Hill.

Freitas, C. R. de, Scott, D., & McBoyle, G. (2008). A second-generation Climate Index for Tourism (CIT): Specification and verification. International Journal of Biometeorology, 52(5), 399–407. https://doi.org/10.1007/s00484-007-0134-3

Kovács, A., Németh, Á., Unger, J., & Kantor, N. (2017). Tourism climatic conditions of Hungary: Present situation and assessment of future changes. In Climate, Tourism and Recreation. Springer, 79–99.

Matzarakis, A. (2001). Climate and bioclimate information for tourism in Greece. Meteorological Institute, University of Freiburg, 171–183.

Matzarakis, A. (2013). Assessment method for climate and tourism based on daily data. In Developments in Tourism Climatology. Freiburg University.

Matzarakis, A. (2014). Tourism climatology and climate change adaptation. Atmosphere, 5(1), 1–13.

Matzarakis, A., & Mayer, H. (1996). Another kind of environmental stress: Thermal stress. Newsletter of the World Climate Programme, 18, 7–10.

Matzarakis, A., & Mayer, H. (1997). Heat stress in Greece. International Journal of Biometeorology, 41, 34–39.

Matzarakis, A., de Freitas, C. R., & Scott, D. (2004). Tourism and recreation climatology. Berichte des Meteorologischen Institutes der Universität Freiburg, 12, 6–9.

Mieczkowski, Z. (1985). The tourism climatic index: A method of evaluating world climates for tourism. The Canadian Geographer, 29(3), 220–233. https://doi.org/10.1111/j.1541-0064.1985.tb00365.x

Perry, A. (2001). More heat and drought. In Proceedings of the First International Workshop on Climate, Tourism and Recreation.

Rosselló-Nadal, J. (2014). How to evaluate the effects of climate change on tourism. Tourism Management Perspectives, 10, 48–52.

Scott, D., Rutty, M., Amelung, B., & Tang, M. (2016). An intercomparison of the Holiday Climate Index (HCI) and the Tourism Climate Index (TCI) in Europe. Atmosphere, 7(6), Article 80. https://doi.org/10.3390/atmos7060080

Van Hoof, J. (2008). Forty years of Fanger's model of thermal comfort: Comfort for all? Indoor Air, 18(3), 182–201. https://doi.org/10.1111/j.1600-0668.2007.00516.x

Wang, H., You, Q., Liu, G., & Wu, F. (2022). Climatology and trend of Tourism Climate Index over China during 1979–2020. Atmospheric Research, 277, Article 106321. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2022.106321

Yu, G., & Sun, S. (2014). Assessment of tourism climate suitability using the Tourism Climate Index in China. Theoretical and Applied Climatology, 118, 295–305.

Yu, G., Sun, S., Li, J., & Zhang, X. (2021). Tourism climate suitability and climate change: A review of recent advances. Atmosphere, 12(9), 1185.

1

چاپ شده

2026-07-16

ارجاع به مقاله

اعتماد شیخ الاسلامی س. ف.، و ترکمن ز. (1405). بررسی اقلیم گردشگری در شهرستانهای همدان و ملایر بر اساس شاخص TCI. مجله معماری منظر و طراحی باغ، 2(بهار)، 72-86. https://lagdj.com/index.php/lagdj/article/view/45