اولویت سنجی زنان جوان در انتخاب مسکن: تمرکز بر مولفه های کالبدی و محیطی
چکیده
مسکن به عنوان یکی از بنیادیترین نیازهای انسان، نقش اساسی در احساس امنیت، آرامش و تعلق مکانی دارد. در سالهای اخیر، تغییرات فرهنگی و اجتماعی در زندگی زنان، بهویژه در کلانشهر تهران، معیارهای انتخاب و ترجیحات مسکونی آنان نسبت به گذشته را دستخوش تغییر کرده است. این پژوهش با رویکردی کیفی و اکتشافی به اولویتسنجی معیارهای انتخاب مسکن زنان جوان تهرانی در بازه سنی ۲۰ تا ۴۰ ساله میپردازد. دادههای پژوهش از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته گردآوری شده و پاسخها با کمک نرمافزار مکس کیو دی ای در سه دسته مشخصههای الف) کالبدی ساختمان مسکونی، ب)ادراک محیطی وج) مشخصات کالبدی محلهای کدگذاری شده است.یافتهها نشان میدهند که از میان مشخصههای ساختمانی، نور طبیعی و مساحت واحد به ترتیب بیشترین اهمیت را در انتخاب مسکن برای این زنان دارد. در بعد ادراکی، عرصهبندی و حریم خصوصی حائز اهمیت است. در بعد محله ای نیز میزان شلوغی یا خلوتی محله در تصمیمگیری انتخاب مسکن نقش موثری ایفا میکند.این یافتهها میتواند به طراحی و برنامهریزی مسکن متناسب با نیازهای واقعی و سبک زندگی زنان کمک شایانی کرده و حس رضایتمندی آنان را در جامعه ارتقا دهد. با درک اولویتها و ترجیحات زنان جوان در تهران، سیاستگذاران و برنامهریزان شهری میتوانند محیطهای مسکونی را ایجاد کنند که به رفاه و حس تعلق این گروه کمک کند و در نهایت کیفیت زندگی آنان را بهبود بخشد. این پژوهش اهمیت ادغام دیدگاههای جنسیتی درطراحی مسکن مورد تأکید قرار میدهد.
دانلودها
مراجع
1- احسانی اسکوئی، سیده فرشته و مهدی نژاد درزی،جمالالدین(1403). تدوین مدل مفهومی تبیین کننده کیفیتهای طراحی اتاقهای واحدهای مسکونی آپارتمانی مرتبط با سبک زندگی زنان جوان ایرانی. زن در فرهنگ و هنر، 16(1)، 85-110.Doi: https://doi.org/10.22059/JWICA.2024.360335.1953
2- اسدی،رضا.مدیری،آتوسا.قلیزاده،علیاکبر. حسینعلی،فرهاد(1400). اثر ویژگی خانوار در انتخاب مسکن:واحد مسکونی و کیفیت دسترسی به خدمات(مطالعه موردی:شهر تهران). نشریه مطالعات محیطی هفت حصار، 10(38)، 25-44. doi: 10.52547/hafthesar.10.38.4
3- اکبری، نعمت اله و خوش اخلاق، رحمان و مردیها، سارا،1392،سنجش و ارزشگذاری عوامل موثر بر انتخاب مسکن با استفاده از روش انتخاب تجربی از دیدگاه خانوارهای ساکن در بافت فرسوده شهر اصفهان، نشریه پژوهشهای اقتصادی(رشد و توسعه پایدار). (3)13. 19-47.
4- آزاد ارمکی، مرضیه (1392)، آپارتمان نشینی و آشپزخانه در ایران، فصلنامه انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال نهم، شماره 31
5- بابازاده اسکویی, طوفان, جمالی. (1398). ارتقای بنیان های نظری مفهوم حریم در مسکن معاصر از منظر روانشناسی محیطی، نمونۀ موردی: برج مسکونی میلاد تبریز. باغ نظر, 16(79), 61-72. doi:10.22034/bagh.2019.155522.3850
6- پوردهقان, حافظه, شاهچراغی, آزاده, مختاباد امرئی, سیدمصطفی. (1398). سنجش و تحلیل قواعد نظری مسکن مطلوب با تکیه بر آرای مردم. فصلنامه مسکن و محیط روستا, 38(165), 81-96SID. https://sid.ir/paper/186116/fa
7- حیدری، علی اکبر، سعدوندی، مهدی، دمشناس، الهام، و دمشناس، الهه. (1397). اولویت بندی شاخص های مرتبط با ترجیحات مسکونی افراد در سه مقیاس واحد مسکونی, آپارتمان و محله, مورد مطالعاتی: مقایسه دیدگاه ساکنین سه شهر مشهد, نیشابور و تربت جام. معماری و شهرسازی آرمان شهر، 11(25 )، 57-68. SID. https://sid.ir/paper/202479/fa
8- طوفان، سحر. (1390). بررسی رابطه مفهوم حریم زنانه با آفرینش فضای ورودی در معماری ایران، زن و مطالعات خانواده، 4(14): 119-142. https://civilica.com/doc/1288231
9- عنبری،سارا،یزدانفر،سیدعباس،قدوسی فر، سید هادی و شاهچراغی،آزاده(1403). بررسی ترجیحات زنان در فضای عمومی مجتمعهای مسکونی محصور-مطالعه موردی مجتمع مسکونی آتیساز، توسعه پایدار شهری 5(16)، 21-40. DOI: BAGH:10.2203. 2025.482101.5681
10- عنبرى، سارا، یزدانفر، سید عباس، قدوسیفر، سید هادی، و شاهچراغی، آزاده. (1404). بررسی نیازها و ترجیحات زنان در فضاهای نیمهعمومی مجتمعهای مسکونی بلندمرتبه. نشریۀ علمی باغ نظر، 22(142)، 27–40. https://doi.org/10.22034/BAGH.2025.482101.5681
11- فتحی،راضیه، عسگری،علی(1403).تحلیل چند متغیره ترجیحات مسکونی ساکنان فاز یک شهرک اکباتان در تناسب با سبک زندگی معاصر،پژوهش های معماری نوین1(15)،7-21. https://civilica.com/doc/2210705
12- کاظمی، م، حبیب،ف، اسلامی، س. (1393). رويکردی تحليلي به نيازهای رواني و رفتاری زنان و تاثير آن در بهبود كيفيت فضا (نمونه مورد مطالعه: فضای عمومي پارك). علوم و تکنولوژی محیط زیست(16), 569-579. https://sanad.iau.ir/fa/Article/839984
13- کریمی, حجت, شهبازی چگنی. (2018). جستار در چگونگی پیوند ساکن و مسکن. باغ نظر, 15(61), 5-16. پ doi: 10.22034/bagh.2018.63859
14- للحج، رفیعه و موسوی، میرسعید (1397). نگرش روانشناختی به نقش جنسیت در قابلیتهای ادراک فضای معماری. معماری و شهرسازی آرمان شهر، (23)، 85-94.
15- محمدزاده پرویز، قنبری ابوالفضل، ناظم فر رقیه. تعیین عوامل مؤثر بر انتخاب مکان واحدهای مسکونی با استفاده از مدل انتخاب گسسته (مطالعه موردی: شهر تبریز). فصلنامه علمی-پژوهشی اقتصاد و مدیریت شهری. ۱۳۹۴; ۳ (۱۰) :۹۵-۱۱۰.
16- مختاری، مهسا؛ میرعلایی، سیدمحمدرضا و نصر اصفهانی، رضا.(1404).فراتحلیل و مرور نظاممند تأثیر کیفیت مسکن و ویژگیهای خانوار بر انتخاب و ترجیحات فضای مسکونی( درشهرهای مطالعه شده در ایران)، باغ نظر،22(148)،5-28. DOI: 10.22034/bagh.2025.449834.5583
17- مختاری، مهسا؛ میرعلایی، محمدرضا و نصر اصفهانی،رضا.(1404).تحلیل اثر کیفیت کالبدی و کارکرد معماری فضای داخلی مسکونی بر انتخاب مسکن؛ مقایسه میان ترجیحات بیان شده و آشکار شده در اراک، باغ نظر،22(146) ،37-54. DOI: 10.22034/bagh.2025.510132.5776
18- معماریان, غلامحسین, هاشمی طغرالجردی, سیدمجید, کمالیپور, حسام. (1389). تأثیر فرهنگ دینی بر شکلگیری خانه مقایسه تطبیقی خانه در محله مسلمانان، زرتشتیان و یهودیان کرمان. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران, 3(2), 1-25. doi: 10.7508/ijcr.2010.10.001
19- نورتقانی, محمدپور, پرژک, ابراهیمی, & عبدالله. (2020). مدلیابی نظری ارتباط مؤلفههای مسکن با خانواده در بستر پژوهشهای پیشین. صفه, 30(3), 5-24. doi: 10.29252/soffeh.30.3.5
20- Al-Momani, H. (2000). Structuring information on residential building: A model of preference. Engineering, Construction and Architectural Management, 7(2), 179–190. https://doi.org/10.1108/eb021143
21- Coolen, H. (2015). Affordance based housing preferences. Open House International, 40(1), 74–80. https://doi.org/10.1108/OHI-01-2015-B0011
22- Coolen, H. C. C. H., & Jansen, S. J. T. (2012). Housing preferences. In International Encyclopedia of Housing and Home (Vol. 3, pp. 606–612). Elsevier. https://research.tudelft.nl/en/publications/housing-preferences
23- Farahani,S., Salehi Marzijarani,S & Miralaei,M,R.(2023). Explanation of the effective indexes on the model of in-between spaces based on the theory of planned perception-behavior with the quality-of-life approach. Int J Urban Manage Energy Sustainability, 4(4): 1-11 . https://doi.org/10.22034/ijumes.2023.
24- Farasa, N., & Kusuma, H. E. (2018). Housing preferences of young adults in Indonesia: Housing attributes and consequences. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 126, No. 1, p. 012184). https://doi.org/10.1088/1755-1315/126/1/012184
25- Farraz, M. A., & Barus, L. S. (2019). Housing preferences and choice of young families commuters in Depok City, Indonesia. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 264, No. 1, p. 012010). https://doi.org/10.1088/1755-1315/264/1/012010
26- Ge, J., & Hokao, K. (2006). Research on residential lifestyles in Japanese cities from the viewpoints of residential preference, residential choice and residential satisfaction. Journal of Landscape and Urban Planning, 78, 165–178. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2005.07.004
27- Ismail, S., Manaf, A. A., Hussain, M. Y., Basrah, N., & Azian, F. U. M. (2021). Housing preferences: An analysis of Malaysian youths. Planning Malaysia, 19, 13–24. https://doi.org/10.21837/pm.v19i16.913
28- Kam, K. J., Lim, A. S. H., Al-Obaidi, K. M., & Lim, T. S. (2018). Evaluating housing needs and preferences of Generation Y in Malaysia. Planning Practice & Research, 33(2), 172–185. https://doi.org/10.1080/02697459.2018.1428525
29- Karsten, L. (2006). Housing as a way of life: Towards an understanding of middle-class families’ preference for an urban residential location. Housing Studies, 22(1), 83–98. https://doi.org/10.1080/02673030601024630
30- Kauko, T. (2006). Expressions of housing consumer preferences: Proposition for a research agenda. Housing, Theory and Society, 23(2), 92–108. https://doi.org/10.1080/14036090600773190
31- Lotfi-Mehr, N., Rahbari Manesh, K., Zabihi, H., & Soheili, J. (2022). An explanation of evaluation model of choices and preferences for residential-apartment buildings in urban districts; Case studies: Districts 1, 6, 13 and 22 of Tehran. Arman Shahr Architecture & Urban Development Journal, 15(38), 101–115. https://doi.org/10.22034/AAUD.2022.231055.2210
32- Lufkin, S., Thomas, M., Kaufmann, V., & Rey, E. (2018). Linking spatial characteristics to residential lifestyles. Articulo – Journal of Urban Research, (18), 1–19. https://doi.org/10.4000/articulo.3498
33- Mulliner, E., & Algrnas, M. (2018). Preferences for housing attributes in Saudi Arabia: A comparison between consumers' and property practitioners' views. Cities, 83, 152–164. https://doi.org/10.1016/j.cities.2018.06.007
34- Peatross, F. D., & Hasell, M. J. (1992). Changing lives/changing spaces: An investigation of the relationships between gender orientation and behaviors, and spatial preferences in residential kitchens. Journal of Architectural and Planning Research, 9(3), 239–257.
35- Saremi, H., Heydari, M., & Aghaei, F. (2018). Spatial analysis of housing price using geographically weighted regression: A case study in District 2 of Tehran Metropolitan City, Iran. Urban Economics, 3(2), 19–38. https://doi.org/10.22108/ue.2018.109447.1056
36- Sari, Y., & Hidayat, S. A. (n.d.). Bedroom design preference by women who just gave birth to reduce the symptoms of mental disorder. In Proceedings of ICECREAM, 1–4. Website : jurnal.umj.ac.id/index.php/icecream
37- Yazdanfar, S. A., & Naserdoust, Z. (2019). Lifestyle and housing pattern’s changes and their interactions over time: Zand era to today (Case study: Maragheh). Iranian Architecture and Urbanism, 10(17), 37–60. https://doi.org/10.30475/isau.2019.90968
38- Yuhaniz, M. B. (2016). House design preferences of Malay housewives in Bandar Tenggara, Johor [Master’s thesis]
فایلهای دیگر
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 سیده فرشته احسانی اسکوئی , شایسته فراهانی (نویسنده); جمال الدین مهدی نژاد

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.